براکت شکسته یا سیم ارتودنسی بیرون‌زده معمولاً خطر جانی ندارد، اما نباید تا جلسه بعدی نادیده گرفته شود. ابتدا دهان را از نظر خونریزی، تورم و آسیب بررسی کنید. قطعه را دست‌کاری نکنید، بخش تیز را با موم ارتودنسی بپوشانید و برای تعیین زمان ترمیم با کلینیک تماس بگیرید. خونریزی کنترل‌نشده، مشکل تنفس یا بلع، ضربه شدید صورت و جابه‌جایی دندان دائمی به ارزیابی فوری نیاز دارند.
پاسخ سریع: اگر براکت از دندان جدا شده ولی هنوز روی سیم است، آن را نکشید. اگر سیم گونه را می‌خراشد، محل را خشک کنید و موم ارتودنسی بگذارید. غذای نرم بخورید و همان روز مشکل را به تیم درمان اطلاع دهید. زمان مراجعه به محل خرابی، درد، زخم و مرحله درمان بستگی دارد.
براکت شکسته دقیقاً چه وضعیتی است؟
براکت قطعه کوچکی است که با چسب مخصوص روی دندان قرار می‌گیرد و سیم ارتودنسی از میان آن عبور می‌کند. گاهی اتصال براکت به دندان باز می‌شود، اما براکت همچنان روی سیم باقی می‌ماند. ممکن است قطعه بچرخد، روی سیم حرکت کند یا به لب و گونه ساییده شود.
براکت لق دیگر نیروی برنامه‌ریزی‌شده را به همان دندان منتقل نمی‌کند. ادامه این وضعیت می‌تواند حرکت آن دندان را مختل کند یا زمان درمان را تغییر دهد. بااین‌حال، فوریت ترمیم برای همه خرابی‌ها یکسان نیست و باید بر اساس علائم و نظر تیم درمان تعیین شود.
چرا سیم ارتودنسی بیرون می‌زند؟
سیم ممکن است از آخرین تیوب خارج شود، پس از حرکت دندان در انتهای قوس بلندتر احساس شود یا بر اثر فشار غذای سفت خم شود. شل‌شدن براکت یا لیگاچور نیز می‌تواند موقعیت سیم را تغییر دهد. سیم تیز معمولاً مخاط گونه یا لب را تحریک می‌کند و گاهی زخم سطحی می‌سازد.
سیم بیرون‌زده را با دست یا زبان مرتب امتحان نکنید. این کار تحریک بافت را بیشتر می‌کند. اگر سیم تغییر شکل داده، وارد لثه شده یا همراه با ضربه جابه‌جا شده است، فقط پوشاندن آن کافی نیست و باید سریع راهنمایی بگیرید.
در چند دقیقه اول چه کار کنیم؟
- آرام بمانید و دهان را بررسی کنید. مقابل آینه و زیر نور مناسب، محل براکت، سیم و بافت زخمی را پیدا کنید.
- خونریزی و تنفس را ارزیابی کنید. خونریزی شدید، بلع دشوار یا تنگی نفس را یک خرابی ساده دستگاه فرض نکنید.
- قطعه را نکشید. براکت متصل به سیم، بند لق یا سیم خم‌شده را با فشار از دهان خارج نکنید.
- بخش تیز را موقتاً بپوشانید. محل را خشک کنید و مقدار کمی موم ارتودنسی روی قسمت آزاردهنده بگذارید.
- غذای نرم انتخاب کنید. تا زمان دریافت راهنمایی از خوراکی سفت، چسبنده و نیازمند گاززدن مستقیم دوری کنید.
- با کلینیک تماس بگیرید. محل خرابی، زمان رخداد، شدت درد، وجود زخم و نزدیک‌بودن نوبت بعدی را توضیح دهید.
روش استفاده از موم ارتودنسی برای سیم تیز
- دست‌ها را با آب و صابون بشویید.
- ناحیه براکت یا سیم را با گاز تمیز یا دستمال بدون پرز خشک کنید.
- قطعه کوچکی از موم را میان انگشتان تمیز به شکل گلوله درآورید.
- موم را آرام روی قسمت تیز فشار دهید تا سطحی صاف ایجاد شود.
- اگر موم جدا شد، نمونه تازه بگذارید و برای تعمیر دستگاه وقت بگیرید.
موم را روی محل آلوده یا زخم عمیق فشار ندهید. اگر آن را ناخواسته بلعیدید، معمولاً مقدار کم موم ارتودنسی مشکل جدی ایجاد نمی‌کند؛ بااین‌حال، بسته‌بندی محصول و توصیه تیم درمان را ملاک قرار دهید.
براکت جداشده‌ای که هنوز روی سیم است
براکت را از روی سیم بیرون نکشید. اگر آزادانه می‌چرخد و مخاط را آزار می‌دهد، می‌توانید بدون فشار آن را در موقعیتی راحت نگه دارید و روی آن موم بگذارید. برای چسباندن براکت از چسب‌های خانگی استفاده نکنید؛ این مواد برای دهان طراحی نشده‌اند و سطح دندان را برای اتصال دوباره نامناسب می‌کنند.
تا زمان ترمیم، روی آن سمت غذای سفت نجوید. طبق راهنمای انجمن ارتودنتیست‌های آمریکا درباره فوریت‌های ارتودنسی، براکت لق باید به ارتودنتیست اطلاع داده شود؛ حتی اگر درد زیادی ایجاد نکند.
اگر سیم به گونه یا لثه می‌زند
ابتدا موم ارتودنسی را امتحان کنید. در بعضی موارد می‌توان با سر پاک‌کن تمیز مداد یا گوش‌پاک‌کن، سیم را بسیار ملایم به سمت دندان هدایت کرد؛ فقط وقتی این حرکت بدون درد و مقاومت انجام می‌شود. اگر سیم در بافت فرو رفته، خم شده یا با فشار ملایم جابه‌جا نمی‌شود، آن را دست‌کاری نکنید.
بریدن سیم در خانه می‌تواند قطعه‌ای تیز و آزاد ایجاد کند که بلعیده یا استنشاق شود. بنابراین این کار را فقط در صورتی انجام دهید که تیم درمان، پس از شنیدن شرح دقیق مشکل، روش ایمن و ابزار مناسب را برای وضعیت شما تأیید کند. راهنمای بیمارستان دانشگاهی پلیموث درباره شکستگی براکت ثابت نیز تماس با بخش درمان را در صورت درد یا ایجاد مشکل توصیه می‌کند.
چه کارهایی را انجام ندهیم؟
- براکت یا بند لق را با چسب قطره‌ای، چسب ناخن یا مواد خانگی نچسبانید.
- سیم را با انگشت، زبان، سنجاق یا ابزار آلوده نکشید.
- کش‌ها را دوبرابر نکنید و الگوی استفاده را برای جبران خرابی تغییر ندهید.
- قطعه جداشده را دور نیندازید؛ آن را در ظرف تمیز نگه دارید.
- درد شدید یا تورم را فقط با مسکن پنهان نکنید.
- به‌دلیل نداشتن درد، اطلاع‌دادن به ارتودنتیست را تا جلسه بعد عقب نیندازید.
چه زمانی مراجعه فوری لازم است؟
| وضعیت | اقدام مناسب |
|---|---|
| براکت لق بدون درد یا زخم | همان روز به کلینیک اطلاع دهید و زمان ترمیم را طبق نظر تیم درمان تعیین کنید. |
| سیم تیز و خراش مخاط | موم بگذارید و برای اصلاح سیم تماس بگیرید؛ اگر درد یا زخم ادامه دارد، مراجعه زودتر لازم است. |
| درد شدید، تورم، تب یا ترشح | برای ارزیابی سریع دندانپزشکی اقدام کنید. |
| خونریزی شدید یا کنترل‌نشده | فوراً خدمات اورژانسی دریافت کنید. |
| مشکل تنفس یا بلع | وضعیت اورژانسی است؛ منتظر پاسخ نوبت معمول نمانید. |
| ضربه شدید، احتمال شکستگی فک یا جابه‌جایی دندان دائمی | ارزیابی فوری پزشکی یا دندانپزشکی لازم است. |
در راهنمای انجمن ارتودنتیست‌های آمریکا، مشکل تنفس یا بلع، خونریزی کنترل‌نشده، ضربه شدید فک و جابه‌جایی قابل‌توجه دندان دائمی از موارد نیازمند اقدام فوری معرفی شده‌اند. پس از کنترل وضعیت اورژانسی، دستگاه ارتودنسی نیز باید بررسی شود.
آیا می‌توان تا نوبت بعدی صبر کرد؟
گاهی خرابی بدون درد است و نوبت بعدی نزدیک قرار دارد. بااین‌حال تصمیم به صبرکردن باید پس از تماس با تیم درمان گرفته شود. نوع سیم، دندان درگیر، هدف همان مرحله و امکان ایجاد زخم روی زمان‌بندی اثر دارند. یک براکت شکسته می‌تواند نیروی واردشده به دندان را تغییر دهد و تأخیر طولانی ممکن است روند درمان را عقب بیندازد.
برای شناخت نقش اجزای دستگاه و برنامه درمان می‌توانید صفحه خدمات ارتودنسی دندان را ببینید. اگر درباره سلامت دندان یا لثه زیر براکت تردید وجود دارد، معاینه کامل دهان و دندان به تشخیص علت کمک می‌کند.
چگونه احتمال شکستن براکت و خم‌شدن سیم را کم کنیم؟
- یخ، آب‌نبات سفت، ته‌دیگ خشک و هسته خوراکی‌ها را نجوید.
- خوراکی‌های سفت مانند سیب و هویج را به قطعات کوچک تقسیم کنید.
- مواد بسیار چسبنده را که به سیم و براکت گیر می‌کنند محدود کنید.
- هنگام ورزش‌های برخوردی از محافظ دهان مناسب ارتودنسی استفاده کنید.
- مداد، ناخن و اجسام غیرخوراکی را گاز نگیرید.
- بعد از غذا دستگاه را در آینه بررسی و اطراف براکت‌ها را تمیز کنید.
تجمع پلاک اطراف دستگاه نیز می‌تواند به مینای دندان آسیب بزند. مقاله لکه سفید اطراف براکت روش تشخیص پوسیدگی اولیه و مراقبت پیشگیرانه را توضیح می‌دهد.
سؤالات متداول درباره براکت شکسته و سیم بیرون‌زده
آیا براکت شکسته یک اورژانس واقعی است؟
در بیشتر موارد اورژانس جانی نیست، اما باید سریع به ارتودنتیست اطلاع داده شود. اگر همراه با خونریزی شدید، تورم، تب، مشکل تنفس، مشکل بلع یا ضربه صورت باشد، موضوع فراتر از خرابی ساده دستگاه است.
پس از قورت‌دادن براکت چه کنیم؟
اگر تنفس طبیعی است، برای راهنمایی با تیم درمان تماس بگیرید و علائم را پایش کنید. سرفه شدید، احساس خفگی، خس‌خس یا مشکل تنفس می‌تواند نشانه ورود جسم به راه هوایی باشد و به اقدام فوری نیاز دارد.
آیا سیم بیرون‌زده خودبه‌خود درست می‌شود؟
خیر. موم فقط از تماس تیز کم می‌کند. سیم باید بر اساس طرح درمان دوباره در جای مناسب قرار گیرد یا توسط تیم درمان اصلاح شود.
چرا براکت چند بار می‌شکند؟
غذای سفت یا چسبنده، ضربه، گازگرفتن اجسام و تماس نامناسب دندان مقابل از علت‌های احتمالی‌اند. گاهی شرایط سطح دندان یا محل براکت نیز بررسی می‌شود. علت تکرار باید در معاینه مشخص شود.
برای زخم گونه ناشی از سیم چه کنیم؟
سیم را با موم بپوشانید، دهان را ملایم تمیز نگه دارید و غذای نرم انتخاب کنید. اگر زخم بزرگ، ماندگار یا همراه با تورم و ترشح است، برای بررسی مراجعه کنید.
آیا خرابی براکت درمان را طولانی می‌کند؟
ممکن است. براکت جداشده نیروی برنامه‌ریزی‌شده را منتقل نمی‌کند و شکستگی مکرر می‌تواند حرکت دندان را مختل کند. میزان تأثیر به زمان خرابی و مرحله درمان بستگی دارد.
جمع‌بندی
در برخورد با براکت شکسته یا سیم ارتودنسی بیرون‌زده، ابتدا علائم خطر را رد کنید. قطعه را دست‌کاری نکنید، قسمت تیز را موقتاً با موم بپوشانید و مشکل را همان روز به تیم درمان اطلاع دهید. تعمیر به‌موقع از زخم مخاط و اختلال در حرکت برنامه‌ریزی‌شده دندان جلوگیری می‌کند.
برای بررسی دستگاه ارتودنسی اقدام کنید
اگر براکت جدا شده، سیم گونه را زخمی می‌کند یا پس از ضربه موقعیت دستگاه تغییر کرده است، برای دریافت راهنمای متناسب با وضعیت خود از صفحه تماس با کلینیک دندانپزشکی برگ استفاده کنید. اطلاعات این مقاله جایگزین معاینه و دستور اختصاصی درمانگر نیست.
مطالب مرتبط: غذاهای مجاز و ممنوع در ارتودنسی، راهنمای استفاده از کش ارتودنسی
